Endojen Depresyon Nedir? | Bilimsel

Endojen depresyon, majör depresif bozukluğun (MDD) bir türüdür. Her ne kadar farklı bir bozukluk olarak görülse de, endojen depresyon hemen hemen tamamen majör depresyon hastalığıyla eş görülür. Endojen depresyon tanısı yerine artık majör depresyon tanısı koyuluyor.

Klinik depresyon olarak da bilinen MDD, uzun süren, kalıcı ve yoğun çökkünlük duygularıyla karakterize bir ruh hali bozukluğudur. Bu duygular, uyku ve iştah da dahil olmak üzere çeşitli fiziksel işlevlerin yanı sıra ruh hali ve davranış üzerinde de olumsuz etkiye sahiptir. 

Endojen Depresyon Nedir?

Endojen kelimesinin latinceden çevirisi ‘içeriden, iç kaynaklı’ gibi olabilir. Geçmişte depresyonu açıklarken endojen (iç kaynaklı) ve egzojen (dış kaynaklı) terimleri kullanıldı. Araştırmacılar, düşünce bozuklukları, beyin kimyasındaki bozukluklar, genetik faktörler gibi iç kaynakların oluşturduğu depresyonla dış faktörlerden kaynaklanan depresyonun tedavisinde fark olabileceğini düşündü.

Sonradan fark edildi ki depresyon neyse oydu. Endojen depresyon teriminin günümüzde klinik anlamda kullanımı kalmadı. Çünkü depresyonun oluşum nedenlerine baktığımızda iç yada dış kaynaklar ortak olarak etki ediyor.

Bu tür semptomların karakterize edildiği şekilde önemli bir örtüşme olsa da, endojen depresyon, görünüşte hiçbir sebep olmaksızın ortaya çıkan bir depresyon türüdür. Kimyasal ve / veya genetik nedenlerden ortaya çıkar. Ayrıca genellikle suçluluk, değersizlik ve zevkli şeylerden zevk alamama duyguları eşlik eder.

Eksojen veya reaktif depresyon, genellikle bir iş ya da ilişki kaybı, boşanma gibi dış stres kaynakları tarafından tetiklenir. Endojen depresyonda dünya karanlık ve hüzünlü bir yer gibi görünür, ekzojen depresyonun bundan farkı yoktur. Buna ek olarak, eksojen depresyon uyku ve iştah sorunları gibi bazı fiziksel semptomların eksikliği ile karakterize olma eğilimindedir.

Depresyon endojen veya eksojen olsun, neredeyse her zaman bazı yaşam stresörleri tarafından tetiklenir. Bu, bir kişinin genetik olarak ve/veya biyokimyasal olarak depresyona yatkınlığı varsa, önemli bir yaşam stresörünün bu eğilimi varlığa itebileceği anlamına gelir.

Endojen depresyon nedenleri arasında şunlar sayılabilir :

  • Genetik faktörler
  • Biyolojik faktörler
  • Psikolojik faktörler
  • Çevresel faktörler

Endojen Depresyon Belirtileri

Endojen depresyonu olan insanlar aniden, belirgin bir nedenden dolayı belirtiler yaşamaya başlarlar. Semptomların türü, sıklığı ve şiddeti kişiden kişiye değişebilir.

Endojen depresyon belirtileri majör depresyon belirtilerine benzer.

  • üzüntü veya umutsuzluk 
  • seks de dahil olmak üzere bir zamanlar zevkli olan aktivitelere veya hobilere ilgi kaybı
  • yorgunluk
  • motivasyon eksikliği
  • konsantrasyon sorunları
  • uykuya dalmakta veya uykuyu devam ettirmekte güçlükler
  • sosyal izolasyon
  • intihar düşünceleri
  • ağrılar
  • kas ağrıları
  • iştah kaybı veya artması

Endojen Depresyon Tanısı 

Majör depresyon tanısını uzman psikiyatristler teşhis edebilir. İlk önce size tıbbi geçmişinizi soracaklardır. Onları aldığınız herhangi bir ilaç ve mevcut tıbbi, ruh sağlığı koşullarınız hakkında bilgilendirdiğinizden emin olun. Aile üyelerinizden herhangi birinin MDD olup olmadığını veya geçmişte olup olmadığını söylemek de yararlıdır.

Doktorunuz belirtileriniz hakkında size sorular soracaktır. Semptomlar başladığında ve stresli veya travmatik bir olay yaşadıktan sonra başladıklarında bilmek isteyeceklerdir. Doktorunuz nasıl hissettiğinizi tam olarak belirlemek için size bazı testler uygulayabilir. Bu testler, endojen depresyon hastalığınızın olup olmadığını belirlemelerine yardımcı olabilir.

MDD tanısı konmak için, ruhsal bozuklukların (DSM) teşhis ve istatistiksel kılavuzunda listelenen belirli kriterleri karşılamanız gerekir. Bu kılavuz genellikle ruh sağlığı koşullarını teşhis etmek için ruh sağlığı uzmanları tarafından kullanılır. MDD teşhisi için temel kriterler, iki haftadan fazla sürede şunların bulunmasıdır: ” depresif bir ruh hali veya ilgi kaybı veya zevk kaybıdır.”

Endojen ve eksojen depresyon biçimlerini ayırt etmek için kullanılan el kitabı olmasına rağmen, artık günümüzde bu terimler kullanılmaz. MDD (major depressif disorder) belirtileri belirgin bir nedenle gelişirse ruh sağlığı uzmanları endojen depresyon tanısı koyabilir.

Endojen Depresyon Tedavisi

Endojen depresyonun tedavisi, majör depresyon tedavisinde olduğu gibi bazı koşullarda zor, bazı koşullarda kolay olabilir. Tedavi kişiye özeldir. Tüm hastaların kendilerine özel tedavi programları olmalıdır.

Endojen Depresyon İlaçları

MDD’Lİ insanları tedavi etmek için kullanılan en yaygın ilaçlar arasında seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI) ve seçici serotonin ve norepinefrin geri alım inhibitörleri (SNRI) bulunur. Bazı insanlara trisiklik antidepresanlar (TCA) reçete edilebilir, ancak bu ilaçlar bir zamanlar olduğu kadar yaygın olarak kullanılmaz. Bu ilaçlar, depresif semptomlarda bir azalmaya neden olan bazı beyin kimyasallarının seviyelerini arttırır.

SSRI’lar, MDD’li insanlar tarafından alınabilecek bir antidepresan ilaç türüdür. Endojen depresyon ilaçları olarak kullanılan SSRI’lar : 

  • (Pa***)
  • (Proz**)
  • (Zol***)
  • (Lex****)
  • (Fluok*****)

SSRI’lar ilk başta baş ağrısı, mide bulantısı ve uykusuzluğa neden olabilir. Bununla birlikte, bu yan etkiler genellikle kısa bir süre sonra geçer.

SNRI’lar endojen depresyonu olan kişileri tedavi etmek için kullanılan başka antidepresan türüdür:

  • (Effe***)
  • (Cymb****)
  • (Pris*** Cel*** )

Bazı durumlarda,trisiklik antidepresanlar endojen depresyon ilaçları olarak kullanılabilirler :

  • (Surm***** Cel*** )
  • (Tofr***l)
  • Pa***or)

Trisiklik antidepresanların yan etkileri bazen diğer antidepresanlardan daha ciddi olabilir. Uyuşukluk, baş dönmesi ve kilo almaya neden olabilirler. Eczanenin sağladığı bilgileri dikkatlice okuyun ve herhangi bir endişeniz varsa doktorunuzla konuşun. Semptomlar iyileşmeye başlamadan önce ilacın genellikle en az dört ila altı hafta süreyle alınması gerekir. Bazı durumlarda, semptomlarda bir iyileşme görmek 12 haftaya kadar sürebilir.

Belirli bir ilaç işe yaramazsa, doktorunuzla başka bir ilaca geçiş hakkında konuşun. 

Semptomlar iyileşmeye başladığında bile, ilaç almaya devam etmelisiniz. Sadece ilaçlarınızı reçete eden doktorun gözetiminde ilaç almayı bırakmalısınız. İlacı bir kerede yavaş yavaş durdurmak zorunda kalabilirsiniz. Aniden bir antidepresan durdurmak yoksunluk semptomlarına neden olabilir. Tedavi çok erken sona erdiğinde endojen depresyon belirtileri de geri dönebilir.

Terapiler

Konuşma terapisi olarak da bilinen psikoterapi, düzenli olarak bir terapistle görüşmeyi gerektirir. Bu tür terapi durumunuzla ve ilgili sorunlarınızla baş etmenize yardımcı olabilir. Psikoterapinin ana türü bilişsel davranışçı terapidir.

BDT, olumsuz inançların sağlıklı, olumlu olanlarla değiştirilmesine yardımcı olabilir. Kasıtlı olarak olumlu düşünme uygulayarak ve olumsuz düşünceleri sınırlayarak, beyninizin olumsuz durumlara nasıl tepki verdiğini geliştirebilirsiniz.

Yaşam tarzınıza ve günlük aktivitelerinize belirli ayarlamalar yapmak, endojen depresyon semptomlarını iyileştirmeye yardımcı olabilir. Faaliyetler ilk başta keyifli olmasa bile, bedeniniz ve zihniniz zamanla uyum sağlayacaktır. İşte denemek için bazı şeyler:

  • Dışarı çıkın ve yürüyüş veya bisiklet gibi aktif bir şey yapın.
  • Depresyondan önce keyif aldığınız aktivitelere katılın.
  • Arkadaşlarınız ve sevdikleriniz de dahil olmak üzere diğer insanlarla vakit geçirin.
  • Bir günlük yazın.
  • Her gece en az altı saat uyuyun.
  • Kepekli tahıllar, yağsız protein ve sebzelerden oluşan sağlıklı bir diyet programı hazırlayın.
Kaynaklar

1- Health Line Endogenous Depression

2- Very Well Mind

3- BMC Med. 2014; 12: 73. Published online 2014 May 7. doi: 10.1186/1741-7015-12-73 PMCID: PMC4046519 PMID: 24886127 The endogenous and reactive depression subtypes revisited: integrative animal and human studies implicate multiple distinct molecular mechanisms underlying major depressive disorder Karim Malki, Robert Keers,Maria Grazia Tosto, Anbarasu Lourdusamy, Lucia Carboni,Enrico Domenici, Rudolf Uher,Peter McGuffin, and Leonard C Schalkwyk.

4- J Affect Disord. 1980 Sep;2(3):177-94. Diagnosis of endogenous depression. Comparison of clinical, research and neuroendocrine criteria. Carroll BJ, Feinberg M, Greden JF, Haskett RF, James NM, Steiner M, Tarika J.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir