Stres Nedir Psikoloji – Stres Testi ÇÖZ!

Stres nedir? Bu yazımızda stres nedir sorusuna cevap bulacaksınız. Stres kilo aldırır mı, stres kilo verdirir mi gibi sorularınız varsa bunların hepsi makalemizde yanıtlanıyor! Aşırı stres belirtileri, stres tedavisi, stresin yol açtığı hastalıklar sizlerle.

Stres her zaman kötü değildir. Küçük dozlarda,en iyi şekilde davranmak için motive olmanıza yardımcı olabilir. Ama sürekli acil durumda çalışan birisi gibiyseniz bu sorun oluşturur. Öyleyse stres nedir?

Kendinizi sık sık bunalmış hissediyorsanız, sinir sisteminizi dengeye getirmek için harekete geçme zamanı! Kendinizi koruyabilirsiniz ve nasıl düşündüğünüzü ve hissettiğinizi geliştirebilirsiniz. Kronik stresin belirtilerini ve semptomlarını nasıl tanıyacağınızı ve zararlı etkilerini azaltmak için nasıl adımlar atacağınızı öğrenerek bunu başarın.

stres nedir stres tedavisi
stres nedir stres kilo verdirir mi

Stres nedir?

Stres bir tehdit karşısında vücudun verdiği tepkidir. Tehlike hissettiğinizde- gerçek veya hayal – vücudun savunması olan savaş ya da kaç mekanizması olarak bilinen hızlı, otomatik bir süreç içinde tepki verirsiniz. Stres bu tepkiyi vermenizi sağlar. Stres nedir sorusunun en iyi cevabı budur.

Stres yanıtı, vücudun kendisini korumasının yoludur. Çalışırken, odaklanmış, enerjik ve uyanık kalmanıza yardımcı olur. Acil durumlarda, stres hayatınızı kurtarabilir, örneğin kendinizi savunmak için ekstra güç verir veya bir araba kazasından kaçınmak için frene basmanızı sağlar.

Stres aynı zamanda zorlukları karşılamaya yardımcı olabilir. İşte, bir sunum sırasında sizin daha verimli olmanızı sağlayabilir. Tabii ki bu normal stres düzeyleri için geçerli. Belirli bir noktanın ötesinde, stres yardımcı olmayı bırakır ve sağlığınıza, ruh halinize, üretkenliğinize, ilişkilerinize ve yaşam kalitenize büyük zarar vermeye başlar.

Stresin yol açtığı hastalıklar günümüzde saymakla bitmez. Çünkü neredeyse her hastalığın stresle ilişkisi bulunuyor. Psikolojik rahatsızlıkların ilişkili olacağını zaten biliyorsunuzdur. Bunun dışında mide rahatsızlıkları, alzheimer gibi hastalıklar sayılabilir.

SAVAŞ YA DA KAÇ SİSTEMİ NASIL ÇALIŞIR?

Tehdit hissettiğinizde, sinir sistemi acil eylem yaratarak vücudu uyandırmak için adrenalin ve kortizol de dahil olmak üzere stres hormonları salgılar. Kalp daha hızlı atar, kaslar sıkılır, kan basıncı yükselir, nefes hızlanır ve duyularınız daha keskin hale gelir. Bu fiziksel değişiklikler gücünüzü ve dayanıklılığınızı arttırır, tepki sürenizi hızlandırır ve odaklanmanızı arttırır,  sizi eldeki tehlikeden savaşmaya ya da kaçmaya hazırlar.

Stres nedir? İşte stres budur. Savaş ya da kaç!

Stresin Psikolojik Etkileri

Sinir sisteminiz duygusal ve fiziksel tehditleri ayırt etmek çok iyi evrilmemiş. İş ortamındaki stresli bir anınızda, işlerin biriktiğinde ve vaktinizin az olduğunda vücudunuz sanki ölümle karşı karşıyaymışsınız gibi tepki verebilir. Acil durum stres sisteminiz ne kadar çok etkinleştirilirse, tetiklemek o kadar kolay olur, bu da normale dönmeyi zorlaştırır.

Günümüzün zorlu dünyasında çoğumuz gibi sık sık stresli olma eğilimindeyseniz, vücudunuz çoğu zaman artan stresle baş etmeye çalışır. Ve bu ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Kronik stres vücudunuzdaki neredeyse her sistemi bozar. Stresin vücuda zararları saymakla bitmez! Bağışıklık sisteminizi bastırır, sindirim ve üreme sisteminizi bozabilir, kalp krizi ve inme riskini artırabilir ve yaşlanma sürecini hızlandırabilir. Hatta anksiyete, depresyon ve diğer ruh sağlığı sorunlarına daha savunmasız bırakarak, beyin sağlığınızın bozulmasına neden olabilir.

Stresin neden olduğu hastalıklar ve stresin psikolojik etkileri şunlardır :

  • Depresyon ve anksiyete
  • Her türlü ağrı
  • Uyku sorunları
  • Otoimmün hastalıklar
  • Sindirim sorunları
  • Egzama gibi cilt hastalıkları
  • Kalp hastalığı
  • Kilo problemleri
  • Cinsel problemler
  • Düşünme ve hafıza sorunları

Aşırı Stres Belirtileri

Stresle ilgili en tehlikeli şey, size ne kadar kolay yapışacağıdır. Buna alışırsınız. Tanıdık, hatta normal hissetmeye başlarsınız. Ağır bir bedel ödetirken bile sizi ne kadar etkilediğini fark etmezsiniz. Bu nedenle, stres yükünün ortak uyarı işaretlerinin ve semptomlarının farkında olmak önemlidir. Aşırı stres belirtileri şunlardır:

  • Bellek sorunları
  • Konsantre olamama
  • Kötü yargılarda bulunma
  • Sadece negatif düşünmek
  • Endişeli düşünceler
  • Sürekli endişe verici olayları düşünme
  • Depresyon
  • Anksiyete ve ajitasyon
  • Huysuzluk, sinirlilik veya öfke
  • Duygulara boğulmak
  • Yalnızlık ve izolasyon
  • Diğer zihinsel veya duygusal sağlık sorunları
  • Ağrılar
  • İshal veya kabızlık
  • Mide bulantısı, baş dönmesi
  • Göğüs ağrısı, kalp hızı artışı
  • Cinsel ilgi kaybı
  • Sık soğuk algınlığı veya grip
  • Fazla veya az yemek yemek
  • Çok fazla ya da çok az uyumak
  • Erteleme veya sorumluluk ihmali
  • Durulmak için alkol, sigara veya uyuşturucu kullanma
  • Garip alışkanlıklar (örneğin tırnak yeme vb.)

Belirtileri öğrendikten sonra aklınızda stres kilo kaybı yapar mı veya stres kilo verdirir mi sorularının cevabını umarım almışsınızdır. Ek olarak düşünmek kilo verdirir mi gibi sorular aldım. Eğer düşünme eylemi stresten kaynaklanıyorsa bu mümkün.

Peki stresten kilo verememek mümkün mü? Böyle bir şey de mümkün! Çünkü stres hem kilo alımına hem kilo verilmesine neden olabiliyor. Stres kilo aldırır mı diye sorarsanız bu da mümkün.

stresin yol açtığı hastalıklar
stres nedenleri

Stres Nedenleri

Stres nedir sorusuna cevabı bulduktan sonra strese neden olan şeyler nelerdir onlara bakalım!

Strese neden olan durumlar ve baskılar stresörler olarak bilinir. Genellikle stresörlerin yorucu bir çalışma programı veya  olumsuz ilişkiler olduğunu düşünürüz. Bununla birlikte, yüksek talepler yaratan her şey stresli olabilir. Bu, evlenmek, bir ev satın almak, üniversiteye gitmek veya önemli sorumluluklar almak gibi olumlu olaylar olabilir.

Tabii ki, tüm strese dış faktörler neden olmaz. Stres, aşırı derecede, gerçekleşmeyecek ya da hayat hakkında irrasyonel, kötümser düşüncelere sahip olabilecek bir şey hakkında endişe duyduğunuzda, kendi kendine üretilebilir.

Son olarak, strese neden olan şey, en azından kısmen, algınıza bağlıdır. Sizin için stresli bir şey başka biri için olmayabilir; onlar zevk bile duyabilir. Bazılarımız insanlar karşısında sunum yapmaktan ya da konuşmaktan çekinirken bazılarımız bunun için hevesli olabiliyor. Stres nedir sorusu herkes için farklı cevaplar içerebiliyor.

Kişi baskı altında büyür ve sıkı kontrol altında yetişirse, ek olarak ondan beklenilenler biraz uçuk şeylerse stresli hissetmemesi elde değil.

Stresin nedenleri şunlardır:

  • Büyük yaşam değişiklikleri
  • İş veya okul sorunları
  • İlişki zorlukları
  • Finansal sorunlar
  • Çok meşgul olmak
  • Çocuk ve aile
  • Karamsarlık
  • Belirsizliği kabul edememe
  • Sert düşünme, esneklik eksikliği
  • Negatif kendi kendine konuşma
  • Gerçekçi olmayan beklentiler / mükemmeliyetçilik
  • Ya hep ya hiç tutumu
En Çok Görülen 10 Stresi Yaşam Olayı

Yaygın olarak onaylanmış Holmes ve Rahe stres ölçeğine göre, bunlar hastalığa katkıda bulunabilecek yetişkinler için ilk on stresli yaşam olaylarıdır:

  • Bir eşin ölümü
  • Boşanma
  • Evlilik ayrımı
  • Hapis
  • Yakın bir aile üyesinin ölümü
  • Yaralanma veya hastalık
  • Evlenme
  • İş kaybı
  • Evlilik uzlaşmazlığı
  • Emeklilik
Stres Hormonları

Tehlike hissettiğinizde, beyninizin tabanındaki hipotalamus tepki verir. Adrenal bezlerinize sinir ve hormon sinyalleri gönderir ve bu da bol miktarda hormon salgılanmasına neden olur.

Stres nedir sorusuna cevap olarak stres hormonlarının ortaya çıkardığı durumlar örnek verilebilir.

Bu hormonlar tehlikeyle karşı karşıya kaldığınızda hayatta kalma şansınızı artırmak için sizi hazırlamanın doğal yoludur.

Bu hormonlardan biri adrenalindir. Bunu epinefrin veya ”savaş ya da kaç” hormonu olarak da biliyorsunuz. Hızlı bir şekilde, adrenalin:

  • kalp atışınızı artırır
  • solunum sayınızı arttırır
  • kaslarınızın glikoz kullanmasını kolaylaştırır
  • kaslara giden kanı arttırır
  • terleme artar
  • insülin üretimini azaltır

Bu o anda yararlı olsa da, sık adrenalin dalgalanmaları şunlara yol açar :

  • hasarlı kan damarları
  • yüksek tansiyon
  • kalp krizi ve inme riski 
  • Ağrılar
  • anksiyete
  • uykusuzluk
  • kilo alımı

Adrenalin önemli olsa da, birincil stres hormonu değildir. Birincil stresör hormon kortizoldür!

Stres Hormonu Kortizol

Ana stres hormonu olarak kortizol stresli durumlarda önemli bir rol oynamaktadır. Fonksiyonları:

  • kan dolaşımındaki glikoz miktarını yükseltmek
  • beyne glikoz ulaşmasını kolaylaştırmak
  • doku onarımına yardımcı olan maddelerin miktarını arttırmak
  • hayatı tehdit eden bir durumda gereksiz işlevleri kısıtlamak
  • bağışıklık sistemini baskılama
  • korku, motivasyon ve ruh halini kontrol eden beynin bölümlerini etkilemek

Bu daha etkili yüksek stres durumuyla baş etmeye yardımcı olur. Bu normal süreçtir ve insanın hayatta kalması için çok önemlidir.

Ancak kortizol seviyeleriniz çok uzun süre yüksek kalırsa, sağlığınız üzerinde olumsuz etkileri vardır :

  • kilo alımı
  • yüksek tansiyon
  • uyku sorunları
  • enerji eksikliği
  • tip 2 diyabet
  • osteoporoz
  • zihinsel bulanıklık, hafıza sorunları
  • zayıflamış bağışıklık sistemi

Ayrıca ruh haliniz üzerinde olumsuz etkileri olabilir.

Hayatınızdaki Stresli Olayları Bulun

Stres nedir? Ne olursa olsun olay ya da durum sizi etkiler, sorun ile başa çıkma ve dengenizi yeniden kazanma yolları vardır. Hayatın en yaygın stres kaynaklarından bazıları şunlardır:

  • İşte stres

Bazı işyeri stresi normal olsa da, aşırı stres üretkenliğinize ve performansınıza müdahale edebilir, fiziksel ve duygusal sağlığınızı etkileyebilir ve ilişkilerinizi, ev hayatınızı etkileyebilir. İşteki başarı ve başarısızlık arasındaki farkı bile belirleyebilir. Amaçlarınız veya iş talepleriniz ne olursa olsun, kendinizi stresin zararlı etkilerinden korumak, iş memnuniyetinizi artırmak ve işyerinizde ve dışında refahınızı artırmak için atabileceğiniz adımlar vardır.

  • İş kaybı ve işsizlik stresi

Bir iş kaybetmek hayatın en stresli deneyimlerinden birisidir. Kızgın hissetmek, incitmek veya depresyonda olmak, kaybettiğiniz her şey için üzülmek ya da geleceğin getirecekleri konusunda endişeli hissetmek normaldir. İş kaybı ve işsizlik, amaç ve benlik saygısı duygunuzu sallayabilen bir çok değişikliği bir kerede içerir. Stres ezici görünse de, bu zor dönemden daha güçlü, daha esnek ve yenilenen bir amaç duygusu ile çıkmak için atabileceğiniz birçok adım vardır.

  • Bakıcı stresi

Özellikle başınızın üzerinde olduğunuzu veya durum üzerinde çok az kontrole sahip olduğunuzu düşünüyorsanız, bakıcılık talepleri ezici olabilir. Bakıcılık stresi kontrolsüz bırakılırsa, sağlığınız, ilişkileriniz ve zihin durumunuz üzerinde baskı oluşuturur ve sonunda tükenmeye yol açar. Bununla birlikte, bakıcılık stresinde dizginlemek ve hayatınızda denge, sevinç ve umut duygusu kazanmak için yapabileceğiniz birçok şey var.

  • Keder ve kayıp

Birinin ya da sevdiğin bir şeyin kaybıyla başa çıkmak hayatın en büyük stresörlerinden biridir. Genellikle, ağrı  hissedebilirsiniz. Şok veya öfkeden güvensizlik, suçluluk ve derin üzüntüye kadar her türlü zor ve beklenmedik duyguları yaşayabilirsiniz. Yas tutmanın doğru ya da yanlış bir yolu olmasa da, acıyla başa çıkmanın sağlıklı yolları vardır, zamanla üzüntünüzü hafifletebilir ve kaybınızla başa çıkmanıza, yeni anlam bulmanıza ve hayatınıza devam etmenize yardımcı olabilir.

Stresin Normal Düzeyi

Stresin çok yaygın olması nedeniyle kendi limitinizi bilmek önemlidir. Ama ne kadar stres fazladır? Bu kişiden kişiye farklılık gösterir. Diğerleri küçük engeller veya hayal kırıklıkları karşısında çökmeye eğiliminde iken bazı insanlar hayatını yumruklarla sürdürmeye devam eder.

Stres nedir bunu öğrendikten sonra bir de normal stres düzeyini öğrenmek gerekiyor. Hayatınızdaki işlevlerinizi engelleyen her türlü stresör, anormal strese neden olur.

Stres tolerans seviyenizi etkileyen faktörler şunlardır:

Destek ağınız. Destekleyici arkadaşlar ve aile üyeleri güçlü bir ağ strese karşı büyük bir tampon olur. Güvenebileceğiniz insanlar olduğunda, hayat eskisi kadar ezici görünmez.

Kontrol anlayışınız. Kendinize, olayları etkileme ve zorluklarla sebat etme yeteneğinize güveniyorsanız, strese adım atmak daha kolaydır. Öte yandan, hayatınız üzerinde çok az kontrole sahip olduğunuza ve “çevrenizin ve koşullarınızın merhametine düştüğünüze” inanıyorsanız,  stresin sizi yoldan çıkarma olasılığı daha yüksektir.

Tutumunuz ve bakış açınız. Hayata bakış şekli ve kaçınılmaz zorlukları stresle başa çıkma yeteneğinizde büyük bir fark yaratıyor. Eğer genellikle umutlu ve iyimserseniz strese karşı daha güçlü olursunuz. Strese dayanıklı insanlar zorlukları kucaklamak, daha güçlü bir mizah duygusuna sahip olmak, daha yüksek bir amaca inanmak ve yaşamın kaçınılmaz bir parçası olarak değişikliği kabul etmek eğilimindedir.

Duygularınızla başa çıkma yeteneğiniz. Üzgün, kızgın ya da sorunlu hissettiğinizde kendinizi nasıl sakinleştireceğinizi ve yatıştıracağınızı bilmiyorsanız, stresli ve ajite olma olasılığınız daha yüksektir. Duygularınızla uygun bir şekilde tanımlama ve başa çıkma yeteneğine sahip olmak, strese karşı toleransınızı artırabilir ve sıkıntıdan geri dönmenize yardımcı olabilir.

Bilginiz ve hazırlığınız. Ne kadar süreceğini ve ne bekleyeceğini de içeren stresli bir durum hakkında ne kadar çok şey biliyorsanız  baş etmek o kadar kolay olur. Örneğin, ameliyat sonrası ne bekleyeceğinizin gerçekçi bir resmiyle ameliyata girerseniz, ağrılı bir iyileşme, hemen geri dönmeyi beklediğinizden daha az stresli olacaktır.

Stresle Başa Çıkmak İçin Yapılması Gerekenler

stres tedavisi
stres nedir stres tedavisi

Stres Tedavisi :

  • Kımıldayın.

Etkinlik seviyenizi yükseltmek, stresin hafifletilmesine yardımcı olmak ve daha iyi hissetmeye başlamak için şu anda istihdam edebileceğiniz bir taktiktir. Düzenli egzersiz ruh halinizi iyileştirebilir ve stresi besleyen olumsuz düşüncelerin döngüsünden kurtulmanıza izin veren endişelerden bir oyalama görevi görebilir. Yürüyüş, koşu, yüzme ve dans gibi ritmik egzersizler, özellikle de dikkatli bir şekilde egzersiz yaparsanız (dikkatinizi hareket ederken yaşadığınız fiziksel duyumlara odaklarsanız) özellikle etkilidir.

  • Sosyal olun.

Başka bir insanla yüz yüze konuşmanın basit eylemi, ajite veya güvensiz hissettiğinizde stresi hafifleten hormonları tetikleyebilir. Sadece kısa bir tür kelime değişimi veya başka insanlardan dostça bir görünüm bile sinir sisteminizi sakinleştirmeye ve yatıştırmaya yardımcı olabilir. Yani, ruh halinizi iyileştiren ve sorumluluklarınızın sizi sosyal hayata geçirmekten alıkoymasına izin vermeyen insanlarla vakit geçirin. Herhangi bir yakın ilişkiniz yoksa ilişkileriniz stresinizin kaynağıdır, daha güçlü ve daha tatmin edici bağlantılar oluşturmak için bir öncelik haline getirin.

  • Duyularınızı meşgul edin.

Stresi hafifletmenin başka hızlı yolu, duyularınızdan birini veya daha fazlasını meşgul etmektir: görme, ses, tat, koku, dokunma veya hareket. Anahtar olay sizin için çalışan duyusal girişi bulmaktır. Canlandırıcı bir şarkıyı dinlemek sizi sakin hissettiriyor mu? Ya da kokulu öğütülmüş kahve? Ya da belki bir hayvanın sesleri ? Herkes duyusal girdiye biraz farklı tepki verir, bu nedenle sizin için en iyi olanı bulmaya çalışın.

  • Rahatlamayı Öğrenin.

Hayatınızdaki stresi tamamen ortadan kaldıramazsınız, ancak sizi ne kadar etkilediğini kontrol edebilirsiniz. Yoga, meditasyon ve derin nefes alma gibi gevşeme teknikleri, vücudun gevşeme tepkisini, stres tepkisinin tam tersi olan bir dinlenme durumunu aktive eder. Düzenli olarak uygulandığında, bu faaliyetler günlük stres seviyenizi azaltabilir, sevinç ve huzur duygularını artırabilir.

  • Sağlıklı yiyecekler yiyin.

Taze meyve ve sebze, yüksek kaliteli protein ve omega-3 yağ asitleri açısından zengin bir diyet, daha iyi hayatın önünü açarken işlenmiş gıdalar, rafine karbonhidrat ve şekerli atıştırmalıklarla dolu bir diyet , stres belirtileri kötüleştirebilir.

  • Terapi

Stres yönetimi teknikleri kendi kendine yardım kitaplarından, çevrimiçi kaynaklardan veya stres yönetimi kursuna katılarak elde edilebilir. Bir danışman veya psikoterapist, kişisel gelişim kursları veya bireysel ve grup terapisi seansları ile stres yaşayan bireyi rahatlatabilir.

Kronik Stres Nedir

Bu, en zararlı stres türüdür ve uzun bir süre boyunca devam eder.

Devam eden yoksulluk, işlevsiz aile veya mutsuz evlilik kronik strese neden olabilir. Kişi asla stresin nedeninden bir kaçış yolu bulamadığında ve çözüm aramayı bıraktığında ortaya çıkar. Bazen, yaşamın erken saatlerinde travmatik bir deneyimden kaynaklanabilir.

Kronik stres fark edilmeden yıllarca sürebilir, çünkü insanlar yeni ve sıklıkla acil bir çözümü olan akut stresin aksine kronik strese alışabilirler. Bireyin kişiliğinin bir parçası haline gelebilir, karşılaştıkları senaryolardan bağımsız olarak stresin etkilerine sürekli eğilimli hale getirebilir.

Kronik strese sahip kişilerin intihara, şiddetli eylemlere, kalp krizlerine maruz kalması çok olasıdır.

Kaynaklar

1- Stress Management: Enhance your well-being by reducing stress and building resilience. https://www.health.harvard.edu/mind-and-mood/stress-management-enhance-your-well-being-by-reducing-stress-and-building-resilience

2- APA

3- Lower Stress: How does stress affect the body? http://www.heart.org/en/healthy-living/healthy-lifestyle/stress-management/lower-stress-how-does-stress-affect-the-body

4- Stress Symptoms, Signs, and Causes Improving Your Ability to Handle Stress

5- Why stress happens and how to manage it. Last updated By Christian Nordqvist

6- Everything You Need to Know About Stress. https://www.healthline.com/health/stress

7- https://www.stress.org/stress-effects/

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir